Door kruisingen met andere rassen, de voorlopers van de Perzen, en doordat dit laatstgenoemde ras meer en meer aan populariteit won, raakte de Turkse Angora, zowel in het land van herkomst als ook in de rest van de wereld, aan het eind van de vorige eeuw in vergetelheid en stierf bijna geheel uit. In het eerste kwart van deze eeuw behoedde een fokprogramma in de dierentuinen van Istanbul en Ankara het ras voor totale uitsterving. Bij gelegenheid van ons bezoek aan Ankara in augustus 1966 kwamen we tot de ontdekking dat er in de dierentuin van Ankara nog geen 30 Ankarakatten meer waren. 1)

Al in 1954 werd, door bemiddeling van een tijdelijk in Turkije gelegerde Amerikaanse officier, de eerste Turkse Angora kat genaamd Pucette Michelle door Lyn Racquel Pierce (Kenlyn) in de VS geïmporteerd. In Europa doken de eerste exemplaren op in Zweden in 1959. Andere vroege importen komen o.m. voor rekening van:
H. Kenan Taspinar, deze man van Turkse afkomst verkreeg van particuliere fokkers in Ankara de odd-eyed poes Kidin. Later krijgt hij via dit zelfde contact nog 4 andere katten: Pasam (odd-eyed kater), Duman (zilver tabby kater), Pamuk (odd-eyed kater) en Samur (tabby poes). Deze fokker deed In 1970 al zijn dieren over aan Gisela Stoscheck (Palmyra's). Helaas had hij een aantal van zijn dieren gekruist met Siamezen en Perzen, waardoor deze voor verdere fok moesten worden uitgesloten;
Sgt. en Mrs. Ivan Leinbach, die in 1964 vanuit de dierentuin van Ankara twee witte dieren: Sam Olgum (overl. in 1972) en Aliya's Snowball importeerden;
Mrs. Roy Porter kwam uit Turkije terug naar de VS met Balkzar, een odd-eyed poes en tot slot wil ik hier noemen:
Mrs. Brown die de kater Sam of Mountain Home (odd-eyed) importeerde. Beide laatste waren, zoals de meeste geïmporteerde Turkse Angora's in die tijd, eveneens afkomstig uit de dierentuin van Ankara. 2)
Later volgden nog verscheidene andere importen, zo opnieuw door de al eerder genoemde Lyn Racquel Pierce en ook door Elaine Gesel (No Ruz).

Met betrekking tot een van de eerste inmporten, nl. die van Yildiz en Yildizac laat ik graag betrokkenen zelf aan het woord, Commander Walter Grant en zijn echtgenote: onze beide eerste Ankarakatten werden door ons persoonlijk aangekocht in de dierentuin van Ankara, Turkije, in november 1962 en vervolgens naar Amerika gebracht met de Pan American Airways. Zij heetten Yildiz en Yildizak (wat betekent ster en sterretje). Yildiz is odd-eyed en Yildizak heeft amber kleurige ogen. Hun papieren bestonden uit een verkoopnota van de dierentuin, een certificaat betreffende hun afkomst (van elk de vader en de moeder) beide afgegeven door de directeur van deze dierentuin en ook alle noodzakelijke inentingsbewijzen en im- en export documenten. Ons eerste nestje van dit paartje werd geboren in maart 1963 en uit deze worp van 4 behielden we een odd-eyed kater, Mustapha en een amber-ogig poesje Suna Aisha. In die periode registreerden we ons eerste paartje bij de CFA onder de categorie - langhaar -. Begin 1968 herregistreerde de CFA alle Ankarakatten onder hun correcte naam en categorie: Angora. Tot mei 1967 verkochten wij al onze kittens als Perzen. Daarbij moesten de nieuwe eigenaren een verklaring tekenen, dat ze de dieren respectievelijk zouden laten castreren of steriliseren. Dat laatste was omdat we geen onverwant paartje aan fokkers konden aanbieden en wij beslist niet wilden dat met enige van onze katten inteelt bedreven zou worden of dat deze katten gekruist zouden worden met enig ander ras dan de pure Ankarakat. Pas in mei 1967 konden we ons eerste kitten - een poesje van ons eerste paartje, aan een fokker [om mee te fokken dus] verkopen.

De Grant's kunnen vervolgens in 1966 opnieuw, door de persoonlijke bemoeienis van de directeur van de dierentuin, een onverwante poes en kater uit Ankara halen, te weten Mavis, een odd-eyed poesje en Yaman een kater met amber ogen. (Het zal duidelijk zijn dat het tot dusverre nagenoeg uitsluitend om witte katten gaat!). In juni 1967 presenteert het echtpaar Grant in Los Angeles aan het bestuur van de CFA, tijdens de daar gehouden jaarlijkse Algemene Vergadering, een 3-tal katten, waaronder hun eerste poes Yildizak en haar toen 20 maanden oude dochter. De aanwezige CFA-officials kwamen bij die gelegenheid al snel tot de conclusie, dat men hier beslist met een duidelijk, apart ras vandoen had. 3) Brian en Maria Reade (Antrim) noemen nog een door hen gefokt achterkleinkind van, zoals zij het noemen fameuze paartje Mavis en Yaman, de witte odd-eyed kater Antrim Sebastian.

Een aantal (vroege) Amerikaanse Turkse Angora catteries die met door de familie Grant gefokte katten hebben gewerkt waren: LeShin-Wieler, Thorton, Chin Hills, Meera, Kukkula Acres, Casto, Rindy's Haven en Briar Brae. Als beroemde katten uit deze lijnen worden dan genoemd: Ch. en Pr. Sevda of Chin Hills, Ch. Kukkula Acres Metaxa of Meera, Ch. Ahududu of Casto, Ch. Ulku of Kukkula Acres, LeShin-Wieler Snowflake en Ch. Kukkula Acres Whiter Shade. 4) Wellicht ziet U deze namen nog eens op oude stambomen, wie weet?

Gisela Stoscheck, lid van de CFA en oorspronkelijk een Siamezen-fokster, raakte bijzonder geïnteresseerd in de Turkse Angora. Toen zij van de hiervoor genoemde Taspinar o.a. een zilver tabby Turks Angora katertje (Duman) cadeau kreeg, besloot zij ook met dit ras te gaan fokken. Zij was het in het bijzonder die een gestructureerd fokprogramma opbouwde, waarin ook veel andere fokkers deelnamen, om zodoende gezamenlijk in 1973 bij de CFA de erkenning van dit ras, in eerste instantie in de witte variëteiten (met amber ogen, met blauwe ogen en odd-eyed - de traditionele dus) er door te krijgen. Pas in 1978 lukte dat ook met de gekleurde.

Oorspronkelijk waren de Turkse Angora's bij de CFA geregistreerd in de zgn. 880 series, de gekleurde poezen in de 881 serie. Wit met blauwe ogen waren 800-801, wit met amber ogen 802-803 en wit odd-eyed 804-805. In het voorjaar van 1976 veranderde de CFA de codering voor de klasse "Turkse Angora" als volgt: wit blauwe ogen katers - 1800; wit blauwe ogen poezen - 1801; wit amber ogen katers - 1802; wit amber ogen poezen - 1803; wit odd-eyed katers - 1804; wit odd-eyed poezen - 1805; blauwe katers - 1806; blauwe poezen - 1807; zwarte katers - 1808; zwarte poezen - 1809; creme katers - 1814; creme poezen -1815; zilver tabby katers - 1836; zilver tabby poezen - 1837; brown tabby katers - 1844; brown tabby poezen - 1845; rood tabby katers - 1840; rood tabby poezen - 1841 - blauw creme poezen - 1849; bicolour katers - 1860; bicolour poezen - 1861. N.B. Een "M" achter het nummer van de klasse betekend "mackerel tabby". 5) Op CFA-stambomen staat deze codering voor het stamboeknummer, gescheiden door een liggend streepje. U herkent zo direct de oudste importen aan de 3 cijferige nummers i.t.t. tot de latere 4 cijferige.

Bij de FIFe duurde het tot 1 september 1988, na de erkenningsshows in Brussel op 16 en 17 januari 1988 en Velbert op 27 februari 1988, voordat dit aloude ras, waaraan menig ander en veel recenter ras haar bestaan te danken heeft, op de ALV in Como eerder dat jaar, erkend werd, zij het dan uitsluitend in de witte versies. Al enige jaren daarvoor was een eerdere poging in Hamburg ondernomen die echter mislukte. De keurmeesterscommissie vond dat de dieren ... 6) Per 1 januari 1994 kregen uiteindelijk ook de gekleurde variëteiten binnen deze overkoepelende organisatie volledige erkenning (Warschau 1993). De erkenningsshows voor de gekleurde exemplaren vonden beide plaats in Nederland. De eerste in Almere op 16 april 1990 (Mundikat) mislukte omdat er te weinig dieren waren - het minimum aantal was toen nog 30 katten. De volgende presentatie was in Apeldoorn op 17 maart 1993 (Felikat), toen het aantal te presenteren dieren inmiddels verlaagd was naar 20 en ook dieren van niet-FIFe-leden geshowd mochten worden. Eerdere pogingen van Mundikat om erkenning van de gekleurde dieren op grond van genetische en veterinaire argumenten - dat een kattenras niet alleen uit witte dieren kan en mag bestaan - te bewerkstelligen, liepen stuk. Onder druk van vooral Duitsland, in de persoon van Waltraut Sattler en Oostenrijk (Övek), vertegenwoordigd door Herbert Steinhauser, trok Mundikat, staande de vergadering - uit vrees voor gezichtsverlies? - Jammer genoeg haar respectieve voorstellen in (Estoril 1990 en Borås 1991). 7) Sattler liet later in een brief aan een bezorgd lid van de 1. DEKZV e.V. (de Duitse FIFe-vereniging) weten, dat de reden van haar felle verzet in het bijzonder was ingegeven door het feit dat de indiener i.c. Mundikat volgens haar ooit in andere gevallen t.a.v. de Duitse club niet erg loyaal geweest was ... In de brief geeft ze geen inzicht in de aard van deze vermeende disloyaliteit. Je moet het lef maar hebben! 8)

In Nederland en Duitsland hebben zich vervolgens, nu enige jaren geleden, uit protest tegen de onwil van de FIFe om de gekleurde variëteiten te erkennen, een groot aantal fokkers van deze organisatie afgekeerd. De meesten van hen hebben zich in de loop der tijd bij de niet-FIFe-gebonden verenigingen aangesloten. Hierin ligt o.m. de reden besloten waarom er momenteel jammer genoeg binnen de FIFe nauwelijks of geen Turkse Angora-fokkers van enige betekenis meer zijn. Een groep fokkers uit de Duitse FIFe, vnl. leden van de Rasclub Turkse Angora en Van, onder aanvoering van Gisela Römer, ging zelfs zover en richtte een nieuwe vereniging op onder de naam 1. Internationaler Türkisch Angora & Van Club e.V. (1. ITAVC e.V.).

Bij de opsomming van de eerste fokkers in de moderne tijd mag hier zeker, voor wat betreft Nederland, het echtpaar Wil en Piet van Looi (Allahtan's Hediye) niet onvermeld blijven. Zij hebben zich, niettegenstaande het verzet van het indertijd nog almachtige Felikat, voor dit ras en ook de Turkse Van, met overgave ingezet. Veel van de door hen gefokte dieren vinden we nog vaak op oude stambomen terug. Ook wel eens als de voorouders van later geïmporteerde Amerikaanse dieren! Ook de inspanningen van iemand als Elly Aslan (Istanbul'dan) verdienen het hier met recht om genoemd te worden! En zo zijn er natuurlijk tallozen in binnen- en buitenland die een waardevolle bijdrage geleverd hebben aan het behoud van dit ras.

Het aantal goede en enthousiaste fokkers van dit ras groeit nog steeds. De meesten van hen leggen zich ook, of overwegend, toe op de fok van de gekleurde variëteiten. Ook in ons land zijn gelukkig nog steeds een (klein) aantal fokkers op een verantwoorde wijze actief, een aantal al meer dan 10 jaar. Met verantwoord doel ik dan om precies te zijn op het absoluut raszuiver fokken - dus zonder inkruising van andere rassen - en het streven naar het behoud van het oorspronkelijke type, zoals dat in dit artikel besproken wordt. Daarnaast bieden zij de dieren een prima huisvesting en optimale leefomstandigheden, wat hun positieve weerslag in karakter en gezondheid vindt. Helaas zijn zodanige Turkse Angora-fokkers in Nederland op de vingers van één hand te tellen. Dit betrekkelijk kleine aantal wordt natuurlijk mede veroorzaakt door de beperkte populariteit en bekendheid van het ras. Een echte serieuze fokker is jaren met het ras bezig voordat deze zich als zodanig kan onderscheiden en de eerste successen gemeld kunnen worden. Het gaat nu eenmaal niet vlugger. En niettegenstaande het feit dat alle Turkse Angora's conform de standaard op Turkse Angora's moeten lijken, hebben de dieren van een bepaalde fokker vaak een duidelijk herkenbaar gezicht en een typerende persoonlijkheid.

Vormen bij de veel rassen min of meer gecompliceerde fokprogramma's de basis voor een verantwoorde en succesvolle fok, zo ligt dat bij de Turkse Angora wat anders. Het accent ligt hier niet zozeer op nieuwe kleurslagen e.d. maar het op voorzichtige en bedachtzame wijze infokken van geïmporteerde dieren en hun nakomelingen in de bestaande lijnen met behoud van het ideale type staat hier centraal. Omdat het hier meestal om dieren gaat waarvan men, wat betreft de achtergrond en herkomst, heel weinig weet, worden de fokkers natuurlijk geregeld voor verrassingen geplaatst. Ook moeten zij er rekening mee houden, dat uit deze nieuwe lijnen niet altijd direct topexemplaren geboren zullen worden, zoiets kan wel 3 tot 4 generaties op zich laten wachten. In de praktijk betekent dit dat veel van deze fokkers dieren in hun bestand hebben waarmee niet geshowd wordt. Ze nemen dat graag op de koop toe! Er zijn er ook die er niets voor voelen deze dieren - waarmee geen eer te behalen valt - in huis te hebben en sommigen van hen gaan er dan maar toe over om op grote schaal op uitzetbasis te fokken. Vaak hebben deze lieden zelf niet meer dan 2 of 3 exemplaren van het ras in huis, een fractie van hun officiële bestand dat, incl. de op uitzetbasis her en der elders verblijvende dieren, daarvan een veelvoud is. Deze mensen missen het bij de fok zo belangrijke en noodzakelijke persoonlijke contact met hun dieren. Hun latere keuzes, met welke dieren verder te fokken, zijn zodoende vnl. gebaseerd op schoonheid en vaak niet op karakter, dat naar mijn mening het meest essentiële punt dient te zijn. Ik neig ertoe deze mensen, die zo grootschalig op uitzetbasis fokken, geen fokkers te noemen, maar gewiekste zakenlieden, bij wie de liefde voor het ras, i.c. de Turkse Angora, ondergeschikt is gemaakt aan hun commerciële belangen.

Noten

1. Torio, 1968.
2. Alle gegevens m.b.t. deze vroege importen werden ontleend aan Hendrickson, 1976, 9-11.
3. Gelet op de geconstateerde onjuistheden m.b.t. Yildiz en Yildizac, welke verder in de tekst besproken worden, moeten deze gegevens met de nodige voorzichtigheid betracht worden.
4. Torio, 1968
5. Hendrickson, 1976, pag. 10.
6. Römer, 1995
7. Winter, 1991
8. Waltraut Sattler (als voorzitter van de 1. DEKZV e.V.) aan mevrouw Karin Tartler d.d. 13.9.1991. De vragenstelster mevrouw Tartler zegt zeer terecht in haar brief aan de 1. DEKZV e.V.d.d. 6.9.1991: ... Ich muss mich fragen, was in den Köpfen solcher Menschen vor sich geht, die bei der einen Katzenrasse auf nur einer bestimmte Farbe bestehen und bei anderen Katzenrassen geradezu jubilieren, wenn es gelang ... andere Farben herauszuzüchten. Für mich entbehrt dies jeglicher Logik (vielleicht Geschäftssinn?) und Tierliebe. Zij sluit verder een aantal foto's van enkele gekleurde Angora uit 1927 bij. Sattler gaat in haar antwoord bij de argumentatie - verwijzing naar allerlei regels m.b.t. de erkenning van nieuwe rassen en kleurslagen - totaal voorbij aan hoe e.e.a. door Mundikat (i.c. door Uw auteur) geformuleerd was. Gevraagd werd slechts het in Como in 1988 genomen besluit alleen de witte dieren te erkennen te herzien c.q. herroepen en te veranderen in alle natuurlijke kleuren met uitsluiting van chocolate, lilac, cinnamon, fawn en point aftekening. Dit alles tegen de achtergrond dat in de huidige situatie de fok van witte dieren teveel gestimuleerd zou worden met alle kwalijke gevolgen vandien. De toen in 1988 in Brussel en Velbert overgelegde stambomen van de 25 witte dieren bevatten uiteraard ook gegevens m.b.t. gekleurde voorouders. Aan de FIFe-vereiste dat aangetoond moet worden dat de desbetreffende variëteit in 3 generaties bestaat was in feite al min of meer voldaan. Maar het venijn zit'm in de staart: Sie sehen: es hat nichts mit mangelnder Logik oder Tierliebe und schon gar nichts mit Geschäfstsinn zu tun, wenn aus vorstehenden Grunden gegen einen Antrag gestimmt wird. Diesen Vorwurf könnte man höchstens demjenigen machen, der unter Umgehung einmal selbst anerkannte Regeln versuch, "Vorteile" für sich zu erreichen, bei anderen Gelegenheiten aber zu keinerlei Konzessionen bereit ist. Wat dan wel die voordelen voor Mundikat zouden kunnen zijn is me onduidelijk.